Światłowody tworzą dziś trzon światowego internetu: łączą kontynenty, a coraz częściej także miasta i domy. Choć nie są nieskończone, ich zasięg jest imponujący – sygnał można przesyłać na bardzo duże odległości, a na trasach oceanicznych pomagają w tym specjalne wzmacniacze.
Jak światło wędruje w szkle
Światłowód przesyła dane w postaci światła biegnącego przez cienkie włókna ze szkła, a czasem z plastiku. Wykorzystuje się zjawisko całkowitego wewnętrznego odbicia: rdzeń ma tak dobrany współczynnik załamania światła, że promień padający na granicę rdzenia pod odpowiednio małym kątem odbija się z powrotem do środka zamiast uciec na zewnątrz. Dzięki temu światło może pokonywać długie dystanse bez dużych strat energii.
Inaczej jest w przypadku kabla ethernetowego, w którym dane płyną jako prąd elektryczny w skręconych parach miedzianych przewodów. Miedź ma opór, a do tego sygnał jest podatny na zakłócenia elektromagnetyczne. Dlatego zalecana maksymalna długość przewodu kategorii 5e to zaledwie 100 metrów. Światłowód radzi sobie z kilkoma kilometrami, zanim sygnał zacznie się psuć, a jeden kabel może zawierać wiele niezależnych włókien.
Co ogranicza zasięg
Nawet w światłowodzie odrobina światła jest tracona z powodu pochłaniania i rozpraszania. Takie stopniowe osłabianie sygnału nazywa się tłumieniem. Na dostatecznie długim odcinku odbiornik przestaje odróżniać dane od szumu.
Znaczenie ma też rodzaj włókna:
- jednomodowe – prowadzi jedną wiązkę światła, sprawdza się na większych odległościach, ale wymaga droższego sprzętu;
- wielomodowe – prowadzi wiele impulsów naraz i ma szerszy rdzeń, co ułatwia dopasowanie do urządzeń, więc zwykle wybiera się je na krótsze trasy.
W włóknie wielomodowym impulsy podążają nieco różnymi drogami i docierają do celu w różnym czasie. To tzw. dyspersja modowa, która przy większych dystansach utrudnia odbiornikowi odczytanie danych. Mimo to nawet światłowód wielomodowy może obsłużyć odcinek liczony w setkach metrów.
Rekordowe trasy i wzmacniacze
Najdłuższym systemem światłowodowym na świecie jest podmorski kabel 2Africa, który łączy wiele krajów Afryki z Europą i Azją. Poprzedni rekord należał do systemu SEA-ME-WE 3, łączącego części Europy, Afryki Północnej, Bliskiego Wschodu, Azji i Australii; wycofano go z użytku w 2024 roku.
Takie trasy nie są jednak jednym nieprzerwanym włóknem. Wzdłuż dna oceanu montuje się wzmacniacze optyczne, które podbijają osłabiony sygnał. Z kolei multipleksacja pozwala przesyłać wiele strumieni danych jednocześnie przez to samo włókno.
Co to oznacza w praktyce
Dla typowego użytkownika w Polsce kwestia maksymalnej długości światłowodu jest zwykle teoretyczna. Operatorzy, którzy budują sieci światłowodowe do domów, projektują je tak, by sygnał z zapasem docierał do abonenta, a w domowej instalacji długość kabla nie jest realnym problemem. Dużo częściej kłopot sprawia mechaniczne uszkodzenie lub zbyt ciasne zagięcie, przez które światło ucieka z rdzenia – dlatego przy układaniu przewodu warto unikać ostrych załamań.
Kable podmorskie, o których mowa w artykule, mają znaczenie także dla Europy, bo to właśnie dzięki takim połączeniom dane krążą między kontynentami. Szczegółów dotyczących konkretnych połączeń z Polską źródło nie podaje, ale zasada działania jest ta sama w sieciach lokalnych, krajowych i międzykontynentalnych.
Źródło: Engadget – „How long can fiber optic cables be before they lose signal?”






